Σαράντα στρέμματα και δυό μουλάρια

Εκεί που ο Martin Luther King κατέγραφε ένα ακόμη όνειρο -αυτό της ισότητας των μαύρων- για να το συναθροίσει στο περίφημο «American dream» αυτής της γεμάτης αντιφάσεις χώρας, ο Malcolm Little (X) κατέγραφε την ίδια εποχή την περήφανη άρνηση να αποδεχθεί το επώνυμο του λευκού αφέντη με το οποίο πέρασαν στα δημογραφικά αρχεία της χώρας οι απόγονοι των μαύρων σκλάβων.

Η άρνηση της χρήσης επωνύμου, η επιλογή του «X» ως συνώνυμου του «nobody», ήταν η επιλογή της σύγκρουσης με τον κόσμο των λευκών και όχι της εξίσωσης με αυτούς. Βέβαια, η επιλογή της σύγκρουσης δεν αντιστρατεύεται απαραίτητα την πρόθεση της συνύπαρξης. Απαιτεί όμως μεγαλύτερη δικαιοσύνη. Αναδρομική καταδίκη της δουλοκτησίας και της διαιώνισης της ηθικής της. Καταδίκη της διαμαρτυρόμενης καπιταλιστικής αντίληψης του πλούτου. Επιλογή μιας άλλης θρησκείας και μιας πολιτικής που μπορεί να λύσει τα αδιέξοδά της με τη δύναμη της Προφητείας.

Στην περίφημη ομιλία του στην Ουάσινγκτον στις 28/8/1963, ο Martin Luther King δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους πατέρες του αμερικανικού έθνους, και ιδιαίτερα στον Λίνκολν, επιζητώντας να περιορίσει το κίνημα των μαύρων μέσα στα πλαίσια των αρχών και αξιών που έθεσαν οι πατέρες αυτοί, στοχεύοντας στη συγκίνηση ενός σχετικά ώριμου πλέον για αλλαγές λευκού ακροατηρίου. Η ομιλία του είχε σαν ακρογωνιαίους λίθους τη Βίβλο και το αμερικανικό σύνταγμα και ήταν κατάλληλη για τα αυτιά του λευκού Αμερικανού προτεστάντη.

Όντας φυλακισμένος, ο Malcolm X γνώρισε και ασπάστηκε το Ισλάμ και επικαλέστηκε δημόσια τη δύναμη της Προφητείας και της μεσολάβησης των αγγελιαφόρων του Προφήτη στην πραγμάτωση της εξέγερσης των καταπιεσμένων. Υπερασπίστηκε την υπεροχή της μαύρης φυλής και όταν αποκλείστηκε από το «Έθνος του Ισλάμ» ίδρυσε την Οργάνωση της Αφροαμερικανικής Ενότητας έχοντας ήδη αναθεωρήσει πολλές από τις θέσεις του. Βλάσφημος και βέβηλος για τις αμερικανικές αξίες, είχε τη δύναμη να κατανοεί ότι το αίτημα για την ισότητα μαύρων και λευκών δεν ήταν παρά η επιφάνεια ενός βαθειά ταξικού κόσμου.

Σε ένα μικρής διάρκειας βίντεο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, καταγράφεται το πάθος της Mahalia Jackson και η αμηχανία του Μ.L.King. Ήταν σε κάποια εκκλησία στο Σικάγο το 1966 και η μεγάλη ερμηνεύτρια τραγουδούσε με πάθος όσο ο πάστορας σκούπιζε τον ιδρώτα απ’ το μέτωπό του. Ίσως και να τον τρόμαζε η τόση πληθωρικότητα. Το δικό του πάθος εξαντλούνταν σε μια -από κάθε άποψη-υποδειγματική ρητορική. Και ίσως μόνον η περίπτωση του Ομπάμα να απηχούσε το πραγματικό του όνειρο. Κάποιος μαύρος απέξω αλλά λευκός από μέσα.

Και οι δύο δολοφονήθηκαν στην ίδια περίπου ηλικία, γύρω στα σαράντα. Ο Martin Luther King το 1968 και ο Malcolm X το 1965, ο δεύτερος μάλιστα από τους πρώην συντρόφους του. Και οι δύο αποτέλεσαν κληρονομιά, ο πρώτος του αμερικανικού έθνους που τον ενέταξε στη συστημική του παράδοση και καθιέρωσε μάλιστα το 1986 την ημέρα της γέννησής του (15/1/1929) ως εθνική εορτή, και ο δεύτερος των μαύρων κινημάτων που ακολούθησαν.

Οι Μαύροι Πάνθηρες, για το λίγο που κράτησαν (1966-1982), εμπνεύστηκαν απ’ τον Malcolm X και έδωσαν ένα σαφέστερο ταξικό-πολιτικό μήνυμα στο κίνημα. Ανάμεσα στις θέσεις τους ήταν και τα «σαράντα στρέμματα και δύο μουλάρια», η υπόσχεση που είχε δοθεί από την αμερικανική πολιτεία το 1865, όταν καταργήθηκε επίσημα η δουλεία. Δηλαδή ένα βασικό εργαλείο για να μπορέσουν να εργαστούν και να ζήσουν οι ελεύθεροι πλέον μαύροι σκλάβοι. Μια υπόσχεση που δεν υλοποιήθηκε ποτέ και αντίστοιχα μια διεκδίκηση που έχει πάντα το χώρο της στην ιστορία.

Στο μεταξύ το Ισλάμ, πιο εκδικητικό από ποτέ, έχει αποδυθεί στον πιο ξέφρενο αγώνα και έχει αυτοδιορισθεί τιμωρός όλων των διαψευσμένων δυτικών υποσχέσεων. Η θρησκεία, το πιο μάταιο και επικίνδυνο πεδίο ανάδειξης του «ορθού λόγου», έχει μετατραπεί σε φονικό όπλο και η Δύση, μαλθακή και έντρομη, δεν μπορεί να καταλάβει πώς έφτασε ο πόλεμος μέσα στις πόλεις της, σκορπίζοντας τον τρόμο στις Χριστουγεννιάτικες αγορές της, όπως έγινε μόλις χθες στο Βερολίνο. Δεν έχει ίσως καταλάβει τη ρητορική που κάποτε θαύμασε τόσο, ώστε να την εντάξει στα σχολικά εγχειρίδια. Τη φράση του M. L. King «Αν δεν βρεις κάτι που να αξίζει να πεθάνεις γι’ αυτό, δεν αξίζει να ζεις».

Γι’ αυτό και η πολιτική της εξακολουθεί να είναι το ίδιο άκαμπτη. Είναι το «extreme centre», όπως διατυπώνεται από τον Πακιστανό διανοητή Tariq Ali. Δηλαδή μια κεντροδεξιά-κεντροαριστερά που έχει κυριολεκτικά καταβροχθίσει την ευρωπαϊκή πολιτική ελίτ, χωρίς να αφήνει χώρο για καμιά εναλλακτική λύση. Η σύγχρονη διεθνής πολιτική ατζέντα μιλάει μόνον για τρομοκρατία και λιτότητα, δηλαδή για μια άλλου τύπου τρομοκρατία.

Στο μεταξύ τα «σαράντα στρέμματα και δύο μουλάρια», «η γη και ελευθερία» του Ισπανικού Εμφύλιου, το «ψωμί, παιδεία, ελευθερία» του ελληνικού Πολυτεχνείου, παραμένουν ανεκπλήρωτα. Και δεν αποτελούν πια διεκδικήσεις, παρά μόνον συνθήματα που έρχονται από τα επαναστατημένα σίξτις, κατάλληλα για τα μεταπτυχιακά των φερέλπιδων κοινωνιολόγων. Οι οποίοι αποτυπώνουν την πραγματικότητα, χωρίς καθόλου να επιθυμούν να την αλλάξουν.