Ο άνθρωπος που γελά

Στους περισσότερους είναι βέβαια γνωστό το «Remember, remember the 5th of November» ή «6th of December» στα καθ’ ημάς, όπως γνωστός είναι και ο Γκάι Φωκς και η γελαστή του μάσκα και η χρήση της σε κάθε πολιτική διαμαρτυρία έκτοτε, κυρίως χάρη στην εκτεταμένη της παρουσία στην ταινία «V for Vendetta».

Ο Γκάι Φωκς ήταν ο πιο γνωστός από αυτούς που συμμετείχαν στη Συνωμοσία της Πυρίτιδας, που παρ’ ολίγο να κάψει το Βρετανικό Κοινοβούλιο τον Νοέμβριο του 1605, μετά από εντατική προετοιμασία ενός περίπου χρόνου και την συγκέντρωση βαρελιών με πυρίτιδα σε αίθουσα κάτω από το Κοινοβούλιο.

Όλοι οι συνωμότες πιάστηκαν, απαγχονίστηκαν και διαμελίστηκαν για παραδειγματισμό. Η μέρα της δίκης τους ήταν η 27η Ιανουαρίου 1606 και αυτό που θέλω να θυμίσω είναι ότι τελικά ο Γκάι Φωκς πέθανε από ατύχημα προς μεγάλη απογοήτευση του διαμαρτυρόμενου βασιλιά Ιάκωβου Α΄, που παρακολουθούσε τις εκτελέσεις των καθολικών -και ίσως υποκινούμενων από το ισπανικό στέμμα- συνωμοτών.

Ιστορείται ότι μετά την σύλληψή του ο Γκάι Φωκς -ο τελευταίος άνθρωπος που μπήκε στο Κοινοβούλιο με έντιμες προθέσεις- βασανίστηκε για να αποκαλύψει τους συντρόφους του. Στην αρχή αντιμετώπισε τα βασανιστήρια αμίλητος με ένα πλατύ χαμόγελο στο πρόσωπο. Είναι αυτό το ίδιο χαμόγελο που απεικονίζεται στις τόσο γνωστές μας πια μάσκες. Ύστερα υποβλήθηκε σε φρικτά μαρτύρια που είχαν σαν αποτέλεσμα την αποσάθρωση όλου του μυϊκού συστήματος στα χέρια και στα πόδια. Το χαμόγελό του -έτσι κι αλλιώς δύσκολο να διατηρηθεί στα σωματικά μαρτύρια- πρέπει τότε να έσβησε από το πρόσωπό του.

Όταν οδηγήθηκε στην αγχόνη ήταν αδύνατον να σταθεί όρθιος και έπεσε από την υπερυψωμένη εξέδρα. Χτύπησε στο κεφάλι και ο θάνατος υπήρξε ακαριαίος. Δεν γλύτωσε βέβαια τον διαμελισμό, αλλά αν μπορούσε μάλλον θα χαμογελούσε για μια τελευταία φορά πριν απ’ τον απροσδόκητο θάνατό του.

«Ο άνθρωπος που γελά» είναι πάντοτε ένα προσωπείο, που πίσω του μπορούν να αναζητηθούν ερμηνείες ή ακόμα και συμβολισμοί. Στο ομώνυμο βιβλίο του Ουγκώ ένας ευγενής -δικαιωματικό μέλος της Βουλής των Λόρδων στην Αγγλία- έπεσε ως παιδί θύμα απαγωγής και βρέθηκε στα χέρια μιας ομάδας περιπλανώμενων τσιγγάνων που το επάγγελμά τους ήταν να προμηθεύουν τα τσίρκα και τις βασιλικές αυλές με τέρατα. Ήταν γνωστοί ως comprachicos και το σημαντικώτερο ταλέντο τους ήταν να κατασκευάζουν γελωτοποιούς με διάφορες τεχνικές, αλλοιώνοντας τα σωματικά τους χαρακτηριστικά. Στον απαχθέντα ευγενή του βιβλίου επεφύλαξαν το αιώνιο χαμόγελο. Με την κατάλληλη επέμβαση έκοψαν ορισμένους μυς του προσώπου έτσι ώστε να φαίνεται πάντα ότι γελάει. Μετά από πολλές περιπέτειες αποκαλύπτεται η καταγωγή του και ο Ουγκώ κορυφώνει το δράμα με μια ομιλία του στη Βουλή των Λόρδων, όπου με τεράστια αυτοπειθαρχία κρύβει το τερατώδες του χαμόγελο, μέχρι τη στιγμή που εξαντλημένος πια απ’ την προσπάθεια αποκαλύπτει στη θέα αυτή την τρομερή μάσκα του αιώνια γελαστού ανθρώπου.

Ο Γκάι Φωκς και ο Άνθρωπος που Γελά μοιράζονται το ίδιο χαμόγελο. Για τον πρώτο ήταν -για όσο άντεξε- το όπλο του στα βασανιστήρια. Για τον δεύτερο ήταν το αιώνιο στίγμα μιας ανεπιθύμητης ιλαρότητας. Η μάσκα τους διατηρεί μαζί τον συμβολισμό του απειλητικού και του ανεπιθύμητου. Κι αν ο Ουγκώ ανήκε σε μια πιο σύγχρονη εποχή θα μπορούσε ίσως να ισχυριστεί και για τον δικό του ήρωα ότι ήταν ο τελευταίος που μπήκε στο Κοινοβούλιο με έντιμες προθέσεις.

Όσο για την Ελλάδα, έχουμε πάντα τη Ντόρα. Και δεν εννοώ τη μικρή εξερευνήτρια. Της οποίας το σπάνιο επίτευγμα «χαμόγελο με ταυτόχρονη ομιλία» είναι αδύνατον να αναπαραχθεί με επιτυχία. Και άλλωστε δεν σημαίνει και τίποτα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s